Help! Mijn merrie moet veulenen

Bijna lente, de eerste veulens worden geboren! Kleurrijke bloemen komen tevoorschijn en de veulens dartelen vrolijk door de weide.

Wat moet je allemaal weten als paardenfokker? Hoe weet je wanneer de bevalling van je merrie dichterbij komt en wat kan je allemaal doen om dit zo optimaal mogelijk te laten verlopen?

DE VOORBEREIDINGEN

Er zijn een aantal voorbereidingen die je kan treffen om de kans op een gezonde merrie en een gezond veulen te vergroten.

  • Goed voederen, goed ontwormen en voldoende beweging tijdens de dracht = goede lichamelijke conditie.
  • Vaccineren in het laatste deel van de dracht tegen influenza en tetanus (rond de 9de maand) en vaccineren tegen rhinopneumonie in de 5de, 7de en 9de maand. De antistoffen die de merrie vormt, zullen via de biestmelk overgedragen worden aan het veulen.
  • Indien de merrie naar een centrum voor geboortebegeleiding gaat – tijdig wegbrengen! Breng de merrie reeds enkele weken tot een maand voor de uitgerekende datum naar de plek waar ze moet veulenen. Zo worden er antistoffen aangemaakt tegen omgevingskiemen, die op hun beurt ook doorgegeven worden via de biestmelk aan het veulen. Als de merrie reeds geruime tijd aanwezig is in de nieuwe omgeving zal ze ook rustiger zijn tijdens het veulenen.
  • De stal moet ruim, goed verlicht en proper zijn.
  • Voorzie een fles en eventueel kunstbiest voor als het veulen niet snel genoeg zelf gaat drinken.
  • Voorzie ontsmettingsmiddel (Isobetadine, Hibitane) voor het ontsmetten van de navel.
  • Houd het nummer van uw dierenarts bij de hand.

DE UITGEREKENDE DATUM NADERT…

De gemiddelde draagtijd van een merrie is 337 dagen maar de ervaring leert ons dat dit zeer variabel kan zijn. Veulens kunnen te vroeg geboren worden maar in de meeste gevallen gaan merries over tijd. Dit is absoluut geen probleem, merries gaan al makkelijk een maand over tijd.

Enkele weken voor het veulenen begint de uier te zwellen, sommige merries tonen ook vochtophoping ter hoogte van de onderbenen en/of de buik.

Is de merrie tijdens de drachtbegeleiding opgenaaid/dichtgezet? Laat de vulva dan ongeveer twee weken voor de uitgerekende datum opnieuw open maken door de dierenarts. Voorzie steeds een propere schaar vlakbij de stal, in het geval dat de merrie plots vroeger veulent dan verwacht.

Enkele dagen voor de geboorte zullen de spieren en banden rond de staartbasis ontspannen onder invloed van hormonen.

De typische harsachtige kegeltjes ter hoogte van de uier

Kort voor de geboorte schiet de uier van de merrie vol. Vanaf het ogenblik dat er harsachtige druppels ter hoogte van de spenen hangen (“kegelen”), wordt het veulen meestal (!) binnen de 24-48 uur geboren.

Als een merrie reeds enkele weken van tevoren melk laat lopen, laat dan zeker de biestkwaliteit controleren vlak na de geboorte. De kwaliteit kan ondermaats zijn waardoor het veulen onvoldoende antistoffen binnenkrijgt!

DE GEBOORTE

De geboorte is nabij wanneer de merrie:

  • Onrustig is
  • Regelmatig gaat liggen en kramperig is
  • Begint te zweten
  • Een plashouding aanneemt
  • Fleemt
  • Evt. wat melk laat schieten

Een merrie is in de meeste gevallen in staat om te veulenen zonder hulp. Hoe rustiger op stal, hoe vlotter alles verloopt. Indien er, ondanks het persen van de merrie, gedurende 10 minuten geen vooruitgang is in het geboorteproces, contacteer dan onmiddellijk uw dierenarts.

De geboorte verloopt in verschillende fasen:

Contractiefase

De baarmoeder trekt samen waardoor het veulen draait en tegen de baarmoederhals aanduwt. De merrie is ongemakkelijk en kijkt regelmatig naar de flanken. Deze fase kan 30 minuten tot enkele uren duren.

Uitdrijvingsfase
De waterblaas is gebroken – de uitdrijvingsfase is begonnen.

Het veulen komt dieper in het geboortekanaal terecht waardoor de baarmoederhals ontsluit. Door de druk in de vagina springt de waterblaas kapot, de merrie lijkt eindeloos te plassen (“water gebroken”).

De meeste merries gaan vervolgens neerliggen om beter te kunnen persen. Het veulen wordt meestal binnen de 25 minuten na het breken van het water geboren.

De merrie begint te persen zodra het veulen in het geboortekanaal terechtkomt

Als het veulen correct ligt zie je eerst het ene voetje en iets later volgt het andere. Het hoofd rust op de voorbeentjes ter hoogte van de voorknieën. Is dit niet het geval, contacteer dan uw dierenarts.

Het vlies dat rond het veulen zit kan ter hoogte van het hoofd gebroken worden zodat het veulen lucht krijgt. Indien je in plaats van een witte blaas rond de pootjes een rode blaas met witte ster ziet, moet de blaas zo snel mogelijk gebroken worden opdat het veulen zuurstof krijgt (red bag delivery).

Het vlies om het hoofd van het veulen is gebroken zodat het kan ademhalen

De achterbenen van het veulen blijven soms nog in de merrie zitten als de merrie ligt. Dit is goed want zo lang de merrie neerligt, is de navelstreng intact en blijft er bloed stromen van de merrie naar het veulen.

Zodra de merrie rechtstaat breekt de navelstreng gewoonlijk vanzelf.

Uitdrijving nageboorte

Na de geboorte van het veulen wordt de placenta (nageboorte) afgedreven. Meestal gebeurt dit binnen een uur na de geboorte. Bewaar de nageboorte in een emmer voor de dierenarts, deze controleert de volledigheid. Als de nageboorte langer dan 3 uur blijft zitten, contacteer dan uw dierenarts. Knoop in afwachting de nageboorte op indien er een risico is dat de merrie erop gaat staan.

Er bestaan verschillende geboortebewakingssystemen. Deze geven alarm op het ogenblik dat de merrie gaat veulenen. Birth Alarm bestaat uit een singel die net achter de voorbenen word aangebracht. Deze slaat alarm wanneer de merrie frequent of langdurig neerligt. Foalert Inc. werkt door middel van een magneetje dat in de vulva wordt genaaid. Op het ogenblik dat het water breekt of het veulen de vulvalippen uit elkaar duwt, wordt het alarm geactiveerd. Tenslotte kan ook een camera in de stal geplaatst worden om de merrie in het oog te houden.

De merrie is opgestaan, de navelstreng gebroken. Het veulen doet zijn eerste pogingen om recht te staan.

Verwacht u binnenkort een veulen en hebt u nog vragen? Aarzel niet om ons te bellen op het nummer 016/31.00.31 of mail naar info@tsantvliet.be.


Spread the word. Share this post!