Veulen geboren, wat nu?

Lente, de eerste veulens worden geboren! Kleurrijke bloemen komen tevoorschijn, alles kleurt groen en de veulens dartelen vrolijk door de weide.

Maar wat moet je eigenlijk allemaal weten als paardenfokker? Wat zijn de eerste stappen na de geboorte van het veulen?

De geboorte van een veulen gaat in de meeste gevallen erg vlot en vereist geen hulp. Het merendeel van de merries veulent ‘s nachts. Als echter duidelijk wordt dat het veulen fout gepositioneerd is of de geboorte langer dan 30 minuten duurt, is het noodzakelijk om uw dierenarts te contacteren. Wil je meer weten over het veulenen zelf? Lees dan onze blog: “Help! Mijn merrie moet veulenen”.

Nadat een veulen ter wereld gekomen is, laat je merrie en veulen best alleen. Als het veulen in een rustige omgeving geboren wordt, is de kans groot dat de merrie nog een tijdje blijft liggen na het veulenen. Zo blijft de navelstreng tussen moederdier en pasgeborene verbonden en wordt er nog bloed vanuit de placenta in het bloed van het veulen gepompt. De navelstreng scheurt vanzelf wanneer de merrie beslist om recht te staan.

Initieel ligt het veulen plat, het zal niezen om slijmen en vruchtwater uit de neus te verwijderen en schudt regelmatig met zijn hoofd omdat er vruchtwater in de oren aanwezig is. Na een tijdje gaat het veulen sternaal liggen (borst-buikligging) en doet het zijn eerste pogingen om recht te geraken.

Een richtlijn om te controleren of alles goed gaat is de 1,2,3-uren regel:

  • Na 1 uur: het veulen staat recht
  • Na 2 uur: het veulen heeft gedronken bij de merrie
  • Na 3 uur: de eerste mest is gepasseerd en de nageboorte van de merrie is afgekomen

Op het ogenblik dat het veulen rechtstaat controleer je best de navel. Dit is de belangrijkste intredepoort voor bacteriën, met polyartritis als gevolg (ontsteking van verschillende gewrichten – mank enkele dagen na de geboorte). De navel dient goed ontsmet te worden met Isobetadine (jodium) of Hibitane (chloorhexidine). Je doet dit best een aantal keer per dag gedurende 2-3 dagen tot de navel goed uitgedroogd is. Als de navel zwelt of er etter zichtbaar is, contacteer dan uw dierenarts.

Als het veulen moeilijk rechtgeraakt en na 1 uur nog steeds niet staat, tap je best melk af van de merrie. Het veulen zal na een uur al het grootste deel van zijn glucosevoorraad opgebruikt hebben en raakt uitgeput. De melk wordt door middel van een lammer/babyfles op een zo proper mogelijke manier aan het veulen gegeven. Alle beetjes melk zullen zorgen voor energie om uiteindelijk recht te geraken.

Het veulen manueel recht helpen en aan de uier zetten is ook een mogelijkheid. Als het dier echter volledig uitgeput is van de talloze inspanningen om recht te staan, is het aangeraden om eerst een fles melk te geven. Let er op dat het veulen sternaal ligt (niet plat!) bij het geven van een fles een dat de zuigreflex aanwezig is.

De eerste melk van de merrie, ook biest of colostrum genoemd, is zeer belangrijk voor het veulen. Colostrum bevat enorme hoeveelheden antistoffen die het veulen nodig heeft om voldoende weerstand op te bouwen. De eerste 6 uur na de geboorte zijn van cruciaal belang voor de opname van de antistoffen. De antistoffen worden namelijk opgenomen door de darmwand en komen rechtstreeks in de bloedbaan van het veulen terecht voor een optimale weerstand tegen ziekten. 24 uur na de geboorte werkt dit mechanisme niet meer en breekt de darm van het veulen de antistoffen af. Heeft uw veulen om de ene of de andere reden geen of onvoldoende biest binnen gekregen, contacteer dan zo snel mogelijk uw dierenarts. Eventueel kan er biest toegediend worden met een neussonde. Is het veulen al ouder dan 24 uur, kan een plasma-infuus toegediend worden.

Typische houding van een veulen met een meconium obstipatie. De pasgeborene staat continu te persen zonder resultaat.

Staat het veulen recht, heeft het veulen gedronken bij de merrie, dan moet er enkel nog gecontroleerd worden of het dier mest maakt. De eerste mest, ook meconium of pek genoemd, is zeer donker van kleur en bestaat meestal uit zeer harde, kleine mestbolletjes.

Voornamelijk bij hengstenveulens, maar af en toe ook bij merrieveulens, zien we dat deze eerste mest geblokkeerd zit. Het veulen staat te persen met een gebolde rug. In dit geval contacteert u best uw dierenarts, deze zal een spoeling van het rectum uitvoeren (enema).

De nageboorte in de vorm van een broek met “afgesloten broekspijpen”

De nageboorte (moederkoek, placenta) van de merrie komt meestal redelijk snel na de geboorte af. Haal deze uit de stal en spreidt de nageboorte volledig open. Een nageboorte die volledig is heeft de vorm van een broek met afgesloten broekspijpen. Het is belangrijk dat de uiteinden (“pijpen”) compleet zijn! Leg de nageboorte klaar in een emmer voor de dierenarts.

De nageboorte is reeds gedeeltelijk uitgedreven bij deze merrie. Men knoopt best de nageboorte op, om te vermijden dat de merrie erop gaat staan en zo scheuren veroorzaakt

Is de nageboorte na 3 à 4 uur nog steeds niet afgekomen, contacteer dan onmiddellijk uw dierenarts. Trek nooit aan de nageboorte, deze kan scheuren waardoor er stukjes achterblijven in de baarmoeder. Blijft de nageboorte langer dan 3 à 4 uur op, ontstaat er een verhoogde kans op complicaties: hoefbevangenheid, endometritis (baarmoederontsteking), endotoxinemie (bloedvergiftiging),… Gemiddeld 2 tot 10% van de merries blijft aan de nageboorte staan.

Het is aangeraden uw pasgeboren veulen de dag volgend op de geboorte, te laten controleren door een dierenarts. Deze controleert of het veulen voldoende alert is, of er geen zwelling van de navel aanwezig is en of de navel voldoende ontsmet en droog is. Het veulen zal een “veulenspuitje” krijgen, wat een extra bescherming vormt tegen tetanus. Meestal laat de dierenarts ontworming achter voor de eerste 6 levensmaanden van de pasgeborene. Ook de merrie wordt bekeken door de dierenarts (algemeen, vulva, uier). Tenslotte wordt de nageboorte gecontroleerd op volledigheid. Men moet zeker zijn dat er geen stukjes van de nageboorte achtergebleven zijn in de baarmoeder.

Om na te gaan of het veulen voldoende antistoffen opgenomen heeft, kan een Snap Foal Test uitgevoerd worden. Hierover wordt in onze volgende blog meer verteld!

Verwacht je binnenkort een veulen en heb je nog vragen? Aarzel niet om ons te contacteren op het nummer 016/31.00.31 of via email op info@tsantvliet.be.

Spread the word. Share this post!