Hittestress bij paarden: wat is het en hoe ga ik ermee om?

We kijken allemaal uit naar mooi weer maar wanneer het echt warm wordt, kan dit bij paarden voor hittestress zorgen. Hittestress is opwarming van het lichaam met warmteziekten tot gevolg. Men spreekt van hittestress wanneer een dier niet in staat is zijn lichaamstemperatuur te regelen. Dit is een vaak onderschat probleem.

Eerst en vooral dient er een onderscheid gemaakt worden tussen hittestress bij mensen en bij paarden. Paarden hebben namelijk een totaal verschillende stofwisseling en raken veel sneller verhit dan mensen.

Het paard en zijn lichaamstemperatuur

De thermoneutrale zone (of comfortzone) van een paard ligt tussen 5°C en 25°C. Dit betekent dat binnen deze range het paard niets moet doen om de lichaamstemperatuur (37,2°C tot 38,3°C) te behouden. Onder 5°C en boven 25°C zal het paard wel moeten compenseren, bijvoorbeeld via spierrillingen wanneer de lichaamstemperatuur daalt onder 5°C en via zweten wanneer hij stijgt boven 25°C.

Een paard kan zich perfect aanpassen aan temperaturen boven de 25°C door transpiratie. Echter op een warme en windstille dag met een hoge luchtvochtigheid kan een paard in hittestress geraken. Als de luchtvochtigheid erg hoog is, zal het zweet lastiger verdampen en geraakt het paard zijn warmte niet kwijt. Typische symptomen van hittestress zijn: gedaalde prestaties, stijve gangen, lomigheid, verhoogde ademhaling, niet willen eten, verhoogde hartslag, uitdroging, etc.

Arbeid bij warm weer

Bij zwaar werk wordt er extra warmte geproduceerd door de spieren en kan het paard makkelijk 15 liter zweet verliezen op één uur tijd. Het is dus zeer belangrijk om altijd vers drinkwater te voorzien (een paard drinkt normaal tussen de 15 en 40 liter per dag, afhankelijk van de buitentemperatuur). Eventueel kan het aangeboden water na een inspanning licht gezouten worden (ongeveer één theelepel (5 à 6 gram) per 20 liter). Zo worden ook enkele elektrolyten aangevuld die het paard verliest door het zweten. Paarden die een zeer zware inspanning geleverd hebben, zijn zo veel elektrolyten kwijt dat de dorstprikkel verdwijnt. Dit leidt uiteraard snel tot problemen want de dieren drogen verder uit ondanks dat ze voldoende water aangeboden krijgen. Verder is het opletten geblazen met zeer koud water, dit kan namelijk aanleiding geven tot koliek!

Hoe het paard efficiënt afkoelen?

Idealiter stap je best minimum 15 min met het paard na het werk (liefst zonder zadel, peesbeschermers etc.). Vervolgens is het aangeraden om het dier af te spoelen en het water onmiddellijk te verwijderen met een zweetmes. Het gaat er namelijk om dat het paard afkoelt door het verdampen van het water. Je herhaalt dit best tot het water niet meer opgewarmd wordt door de lichaamswarmte van het paard.

Het hoofd, de hals en benen zijn de voornaamste lichaamsdelen die afgekoeld moeten worden. Bij deze lichaamsdelen zijn de bloedvaten zeer oppervlakkig gelegen, waardoor tijdens het koelen het bloed sneller gekoeld wordt. Ook de bespiering aan de achterhand is belangrijk. Tussen de koelbeurten door kan er gestapt worden.

Wat bij transport?

Een ander belangrijk aandachtspunt is het transport! Er is veel spierarbeid (en dus ook warmteproductie) nodig bij het balanceren in de trailer. Dit in combinatie met een slechte ventilatie, zorgt voor een enorme opwarming van het lichaam van het paard. Indien de rit langer duurt dan 2 à 3 uur is het aangeraden om een rustpauze te voorzien waarbij het dier water en nat hooi aangeboden krijgt.

Op de weide

Tenslotte is het van belang dat een paard op de weide in de schaduw kan staan. Het beste moment om je paard op de weide te zetten is de ochtend. De buitentemperatuur is op dat ogenblik nog acceptabel, het gras bevat minder suikers en er zijn beduidend minder vliegen aanwezig.

De huidplooitest

Het is mogelijk om zelf te testen of je paard uitgedroogd is. Dit doe je door een huidplooi ter hoogte van de hals vast te nemen en opnieuw los te laten. Als deze plooi langer dan 4 seconden blijft staan, vertoont het paard uitdrogingsverschijnselen. Ook zal de urine van het paard een stuk donkerder worden van kleur. Uitdroging kan aanleiding geven tot koliek (verstopping). Het is dus belangrijk om op zeer warme dagen je paard goed in de gaten te houden.

Enkele tips samengevat

Enkele tips om je paard af te koelen bij zeer warm weer:

  • Zorg voor schaduw
  • Zorg altijd voor voldoende vers en schoon water
  • Lauw water is beter dan koud water
  • Houd het gedrag van uw paard in het oog encontroleer of het dier voldoende drinkt
  • Zet paarden bij warm weer niet te hard aan het werk
  • Let op bij het vervoeren van paarden bij warm weer

Is uw paard na de arbeid sloom, wil het niet drinken, heeft het een versnelde ademhaling (frequentie hoger dan 40/minuut) of een levensbedreigende, hoge lichaamstemperatuur (40°C of hoger)? Contacteer dan steeds uw dierenarts!

Hoefbevangenheid bij paarden: de gevaren van voorjaarsgras

De dagen worden langer, het zonnetje komt tevoorschijn en het gras begint te groeien! Ideaal om de paarden terug de weide op te laten! Gras lijkt het ideale voer voor paarden, het smaakt lekker, voorziet in de natuurlijke behoefte om te grazen en bevat vezels wat de darmflora ten goede komt. In het voorjaar is het echter opletten geblazen want het verse gras bevat veel suikers en weinig vezels. Voornamelijk de voorjaarszon in combinatie met ergkoude nachten zorgen voor een extra hoog suikergehalte in het verse gras.

De hoge suikergehalten zijn vooral gevaarlijk voor paarden met spijsverteringsproblemen of paarden die gevoelig zijn aan suiker, denk maar aan paarden met het equine metabool syndroom (EMS), insulineresistentie (IR) of cushing (PPID). Verder zijn de suikers ook extra gevaarlijk voor paarden die regelmatig hoefbevangen staan of gevoelig zijn aan koliek. Sobere rassen zoals haflingers, welsh pony’s, shetlanders zijn gevoeliger aangezien zij vaak te kampen hebben met overgewicht, wat in relatie staat met EMS.

Hoefbevangenheid: stand van het paard

Het gevolg van de opname van een te grote hoeveelheid aan suikers is hoefbevangenheid. Helaas is dit een aandoening die we heel frequent zien in deze periode van het jaar. De dieren kunnen licht kreupel zijn bij een milde vorm en ernstig kreupel tot stijf bij een zware vorm. Het dier gaat typisch naar achter leunen om de voorvoeten zo veel mogelijk te ontlasten. De hoeven voelen warm aan en er is een duidelijke pulsatie van de bloedvaten ter hoogte van de onderbenen. In erge gevallen gaan de dieren veel neerliggen.

Het is belangrijk om onmiddellijk de dierenarts te verwittigen indien je één van de symptomen opmerkt. In de acute fase kan er behandeld worden met ontstekingsremmers en pijnstillers. Eens een dier chronisch hoefbevangen wordt, is het een stuk moeilijker om het paard terug comfortabel te laten stappen.

Verder kan men best de hoeven koelen aangezien dit pijnstillend werkt. Tenslotte kan de smid gecontacteerd worden om de dieren correct te bekappen of om een ijzer aan te brengen dat kan voorkomen dat er een chronische verandering van de hoef Hoefbevangenheid: graasmaskerontstaat.

Gevoelige dieren worden best van de weide gehouden in het voorjaar. Voor de andere paarden doet men best aan strookbegrazing waarbij de dieren geleidelijk aan iets meer gras ter beschikking krijgen. Alternatieven zijn een graasmasker of de graastijd beperken.

Aarzel niet om ons te contacteren op het algemeen nummer (016/31 00 31) bij vragen of opmerkingen!

Save the date!

Beste klanten,

Donderdagavond 3 mei 2018 hebben wij voor onze klanten en paardeneigenaars een info-avond in petto!

In samenwerking met Zoetis nodigen we jullie allen graag uit op onze gratis avond waarin enkele interessante lezingen aan bod zullen komen en we jullie zullen voorstellen aan onze nieuwe collega.

Dit alles wordt voorzien bij een hapje en een drankje.
Wie interesse heeft om eerst een kijkje in de paardenpraktijk te nemen, is welkom tussen 18u45 en 19u45 op adres: Aarschotsebaan 96 in Kampenhout.

!!!Opgelet!!!
Parkeren doet u best op de parking van het park van Relst aangezien er aan de praktijk onvoldoende parkeergelegenheid is!

U kan ook rechtstreeks naar de lezingen komen om 20u in zaal ‘Park van Relst’.

Volgende lezingen zullen aan bod komen:
– Alarm in de darm (wormproblematiek bij het paard)
– De zin en onzin van een aankoopkeuring
– Ik wil een veulen: wat nu?!
– Feiten en fabels over rhinopneumonie

We hopen jullie hier allen te verwelkomen!

Er zijn nog een aantal plaatsen. Als je graag inschrijft kan dit door het sturen van een mailtje naar info@tsantvliet.be met de vermelding van uw naam en het aantal personen.

Tot dan!